Chữ nào cho đời?

 

Chữ nào cho đời?
Bạn tôi rủ rê tôi ghé qua phố Văn Miếu xin chữ, hắn hào hứng lắm nhưng lại bị tôi phang một câu phủ phàng: "Từ khi hết đại học, ông đọc được mấy cuốn sách?". Hắn ngập ngừng rồi thú nhận: "Cơm áo gạo tiền nó đeo vào đầu rồi, làm đếch gì còn thú đọc sách như hồi trẻ con". Thế là cuộc hẹn của tôi và hắn bị huỷ bỏ, hắn còn ới thêm "Tôi qua ông rồi làm tí cay cay cho đời thấy ngọt ngào". All right.
Cứ mỗi lần tết về, đi qua khu phố Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tôi lại nhớ đến bài thơ Ông Đồ của tác giả Vũ Đình Liên:
Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu giấy đỏ
Bên phố đông người qua.

Bao nhiêu người thuê viết
Tấm tắc ngợi khen tài
«Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa rồng bay.»

Nhưng mỗi năm mỗi vắng.
Người thuê viết nay đâu?
Giấy đỏ buồn không thắm;
Mực đọng trong nghiên sầu...

Ông đồ vẫn ngồi đấy,
Qua đường không ai hay.
Lá vàng rơi trên giấy.
Ngoài trời mưa bụi bay.

Năm nay đào lại nở,
Không thấy ông đồ xưa.
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?

Trước tết, Hà Nội ra văn bản "quy hoạch" lại "phố Ông Đồ", người ta bắt các ông đồ đem lều chỏng, nghiêng bút vào ngồi trong khu di tích Văn Miếu Quốc Tử Giám. Rộ được vài hôm, hẻo khách xin chữ, các ông đồ hiện đại lại dọn ra vỉa hè ngồi cho chữ. Những chữ ngoằn nghoèo, rồng rắn, long phượng, ngọ mùi cứ gọi là kỳ vĩ, ẩn dụ và nhuốm đầy khí kim tiền.
Ngày xưa, thời còn là xã hội phong kiến, nho học nổi lên như là một nét chính trong quản lý xã hội, nhiều người không được đi học chữ, một số ít người được đi học, thi đỗ đạt và làm quan, có địa vị trong xã hội. Đã đi học là phải có thầy dạy chữ. Xưa, học đâu có phải là Toán - Lý - Hoá - Sinh - Sử - Địa - ... như bây giờ mà chắc phải học mấy pho sách thánh hiền, viết chữ đẹp, gieo vần mấy câu đối, khai bút vài câu thơ, ngâm mấy bài vịnh, tính toán vài con số, dựng vài mưu đối nhân xử thế, kiến thức về luật pháp, lệ nước... Vậy là đỗ đạt, thế là thành quan. Thi mà làm thơ hợp ý vua quan thì đỗ đạt. Danh tiếng cả làng, cả họ.
Một vài người thầy dạy học trở thành Nhà Nho chứ không phải là thầy đồ. Thầy đồ chỉ là một phần rất nhỏ trong số lượng nhà nho/thầy giáo khi xưa. Những nhà nho được dân yêu mến, kính trọng là những người có trí tuệ, học thức, kiến thức cao. Họ có lối sống hợp với lòng dân, có đạo đức thanh sạch.
Xưa, mỗi độ xuân về, nhiều nhà mang con đến nhà thầy nho xin chữ. Cái chữ đi xin là chữ thể hiện ước vọng của bậc cha mẹ đặt hy vọng vào con cái. Xin được chữ rồi, lại được thầy giảng giải cho cái nghĩa, cái khí ẩn dụ trong chữ. Bộ chữ được viết ra có thể ẩn chứa trong đó cả cái lý, cái trí, cái nhân của người xưa. Không phải nhà nào đến xin thầy cũng cho chữ mà giai thoại với cụ Tam Nguyên Yên Đỗ Nguyễn Khuyến là một hình mẫu về việc trọng người xin chữ.
Mấy năm trở lại đây, cứ dịp gần tết và đến hết rằm tháng Giêng, phố ông đồ ở Hà Nội lại đông nghẹt người đi mua chữ. Nhiều người coi đi mua chữ đầu năm là việc trọng đại, cần phải làm, mua được cái chữ là sung sướng lắm, lấy làm thoả chí rồi mang cái chữ về nhà, lồng khung kính đẹp trang trọng treo giữa phòng khách, ngắm nghía mãi không chán.
Không phải phần lớn những người đi xin chữ là theo trào lưu nhưng một bộ phận không nhỏ chẳng thể biết nghĩa của nét chữ mua được là gì. Quanh đi quẩn lại thì toàn chữ Lộc, Tài, Trí, Nhẫn, Phúc, Tâm...  Nay thì thêm cả thư pháp viết bằng tiếng Việt Quốc ngữ. Cứ nhìn vào chữ quốc ngữ theo kiểu thư pháp, vặn cổ nghiêng mình mãi mới đọc được. Hãi hết cả mắt. Cách đây độ bảy tám năm, hồi vợ tôi còn làm việc ở một hãng sản xuất máy in, một hôm vợ tôi hồ hỡi khoe "Anh thấy chưa, máy in công ty em giỏi cực, in được cả chữ thư pháp trên giấy dó". Tôi gật đầu, tài thật, tài thật. Mà đúng là cái máy in đó in được thật, nhìn xa cứ như viết ra bằng nét cọ bút lông.
Thời nay, có ai đi xin chữ mà biết gốc tích các ông đồ ngồi vỉa hè đấy chăng? Liệu rằng, người đang viết chữ kia có được trọng vọng, tài dày, đức cao, con cái gia đình thuận hoà như những bậc nho gia đời xưa. Liệu có ông đồ, bà đồ nào ở vỉa hè kia lại nỡ từ chối người mua chữ khi nhìn cái dáng, cái hình người mua chữ khó có thể xứng với nghĩa cái chữ sẽ viết ra. Tôi đã chứng kiến một ông đồ, khi tôi hỏi mua chữ Kiên thì ông phải lọ mọ tìm trên cái iPad mới cóng, một hồi sau lại bảo chữ Kiên này không có trong từ điển. Hình như, mỗi độ dứt đông xuân về, đoạn phố Văn Miếu Quốc Tử Giám lại trở thành cái chợ mua - bán cái chữ, thứ mà người ta hay vinh doanh nó là "một nét văn hoá đáng trân trọng của dân tộc". Cũng chả trách các ông đồ, bà đồ ngồi đó, với họ, chữ nghĩa thì cũng phải kiếm sống trước đã, đúng như câu "có thực mới vực được đạo".
Ngày xưa, cái chữ được thỉnh về nó chứa đầy ẩn ý, ước vọng và thành kính. Một tục lệ, một nét chấm phá cho mùa xuân càng thêm ý nghĩa. Nay, mấy câu thơ:
Ông đồ vẫn ngồi đấy,
Qua đường không ai hay.
Lá vàng rơi trên giấy.
Ngoài trời mưa bụi bay.
Có lẽ, không còn hợp nữa. Già - trẻ - gái - trai - váy ngắn - chân dài cứ nườm nượp đòi mua chữ. Có đứa còn ngồi vắt vẻo trên xe máy, phì phèo thuốc lá, lôi trong túi cái xì mát phôn ra dí vào mặt ông đồ rồi thét "Lão viết cho chữ lày, lăm chục nhá". Vãi thật.

Những con đường của Tết

Tôi gần bốn mươi, cái tuổi của phảng phất hoài ước cổ và nhăm nhe thay đổi trước bao biến đổi của cuộc đời. Cả phần tuổi thơ tôi gắn liền với những cái tết ở miền quê, những cái tết vẫn còn đọng lại trong ký ức và vẫn đi qua trong những giấc mơ.
Nhiều người vẫn tự vấn và thốt lên rằng, tết nay chán quá, buồn quá, không như ngày xưa nữa. Họ buồn, họ vấn vương cho những gì đã mất và sắp đi qua cuộc đời họ bởi, nhiều người không còn giữ được chút hồn quê nhà, không còn hương vị tết xưa cũ. Đừng hỏi bọn trẻ tại sao lại coi cái tết như một kỳ nghỉ bởi chính cha mẹ bọn trẻ đã sớm rũ bỏ đi hồn cốt của chính mình. Ai đời, người lớn lên từ quê lại không thể gói được cái bánh chưng để dâng lên tiên tổ; họ không làm nổi một hũ dưa hành để tạo nên một món ăn đoàn tụ. Tết với họ, là ra đi, là nghỉ ngơi và tận hưởng. Họ đã thế và con trẻ sẽ làm theo cách của họ. Tôi đã đọc được đâu đó rằng, trẻ con, chúng chẳng bao giờ nghe lời người lớn nói mà chỉ làm theo những gì người lớn làm.
Tết quê, khi đám cải ngoài vườn bắt đầu trổ hoa, mẹ lại tất tảo đi về. Nhiều khi mẹ cứ lẩm bẩm, "răng mà nhanh rứa hè, chạp lại về rồi". Đó là những ngày bọn trẻ chúng tôi chuẩn bị đón tết. Tết với chúng tôi, chẳng phải là tấm áo mới hay miếng ăn ngon mà là tết của những trò chơi, của những lễ tục mà chúng tôi được tham gia.
Cứ sau rằm tháng chạp, người quê lại bắt đầu dựng cổng chào đầu ngõ. Cái cổng chào bằng mấy cây gỗ và được trang trí bằng rơm, lá thông, lá bạch đàn, có khi còn là lá dương xỉ. Tụi trẻ bọn tôi được tham gia hái lá, leo trèo, đứa nào đứa nấy hò hét ầm ĩ cả đường quê. Sau cổng chào là làm lại đường làng, quyét vôi các gốc cây, ngõ nhà, bờ rào. Chỉ sao một ngày, cả làng quê trở nên thơm mới lạ thường, con đường làng cả năm nhão nhoét thế mà trở nên cứng cáp, láng mịn tinh tươm. Tụi trẻ chúng tôi cứ ước chi khi lớn lên sẽ đổ nhựa con đường làng để đi học không bị trơn trượt.
Người quê hay chờ tết, chứ không phải đón tết. Họ dọn vén đường, ngõ, làm cổng làng để chờ tết, đó là cả một cuộc chờ đợi dài nhất trong năm. Chờ đợi của niềm hy vọng, của sự sẽ chia, của đoàn tụ và sum vầy. Những người con xa quê, dù có bộn bề đến đâu cũng vội vã trở về cho kịp bữa cơm chiều ba mươi. Tôi lớn lên, đi làm ở một doanh nghiệp vận tải, có năm, cái rét căm căm cuối chạp vẫn lao theo những chuyến hàng, những chuyến tàu biển cho kịp tiến độ. Đó là chiều ba mươi tôi được chờ đón. Những chuyến thiết bị cuối năm được giao xong đó là lúc tiếng gà rúc về chuồng, bọn chúng tôi ào ào dẫn cả đoàn xe đầu kéo về nhà để đón chiều cuối năm. Lúc đó cũng đã chẳng là chiều, đó là gần khuya 10 giờ tối. Bọn tôi cả gần trăm người lao về nhà, trong đêm tối qua ánh đèn pha, tôi thấy hình bóng của mẹ đứng cầm chiếc đèn pin đứng chờ ở trước ngõ. Tôi về, mẹ khóc. Mẹ thương chúng tôi vất vả cả năm nên vẫn chờ con về. Con về, kéo theo cả đàn con đồng nghiệp. Đó là một bữa tất niên, đó là một đêm giao thừa không thể quên. Đêm giao thừa của những đứa con xa nhà, đêm của đoàn tụ ngắn ngủi để chuẩn bị cho ra đi đón chào năm mới. Năm đó, chúng tôi trắng đêm trên bến cảng, trên công trường.
Chờ tết không chỉ chờ mong người dương gian mà còn chờ đón những người đã khuất. Quê nhà, cứ bận sau ông công ông táo là lại ra nghĩa trang, nghĩa địa vun vén lại mộ phần, dâng mấy tâm nhang gửi cho những người đã khuất. Ai cũng mong muốn mời được người thân đã mất sớm về nhà đón tết. Con đường từ một phần về nhà là con đường thân thuộc. Ba mươi tết, đó là ngày vĩ đại nhất mà tôi từng thấy trên cuộc đời này. Bữa cơm chiều ba mươi tràn ngập yêu thương và yên bình. Đó là ngày đoàn tụ, ngày chuẩn bị cho lễ Giao thừa - lễ lúc âm dương giao hoà, trời đất giao thời. Chiều ba mươi, quê tôi vẫn thi thoảng nghe tiếng mẹ già nhà ai đó nức nỡ xót xa, cánh cổng nhà vẫn mở và dáng mẹ gầy ngồi bên bậu cửa ngón con về. Con của các mẹ chẳng đi xa nhưng cũng chẳng gần, các con ở trong con tim của mẹ, họ là những người lính đã hy sinh trong cuộc chiến giữ đất cho dân tộc. Họ đã ra đi, đi mãi, họ trở về với đất của làng quê, về bên các mẹ nhưng cứ xa vời vợi. Xưa, bà nội tôi hay khóc trong chiều ba mươi, bà nức nở đến nghẹn ngào. Cứ thấy đứa con cháu nào về là bà lại nhớ, nỗi nhớ xót xa và ngóng đợi. Đêm ba mươi, bà không bao giờ ngủ, chỉ ngồi cửa ngóng đợi con về. Có người mẹ nào như bà nội tôi, gần 70 năm vẫn cứ đợi con về. Chú tôi, mang tên mình là liệt sỹ.
Tết giờ đã khác, ai không nhớ hai con đường trở về thì tết chẳng còn, sẽ là bơ vơ và không tìm thấy con đường trở về cho chính cuộc đời mình.

Món dưa cà hồn quê

Đi từ nam chí bắc của đất nước mình, ở đâu bà con đồng bào cũng có món dưa muối ngon miệng. Bà con muối đủ thứ như cà, cải bẹ, dưa chuột, củ cải, cà rốt, su hào, giá đỗ, bắp cải... Hầu như, các mẹ các chị ở quê ai cũng biết làm món dưa muối. Quê tôi, miền trung nắng gió, cứ mùa hè về là có món dưa hấu xanh muối ngon tuyệt. Người quê, không phải ai cũng muối dưa cà ngon, có người mát tay tốt vía thì ang/vại dưa cà đủ ngon và thơm đượm. Những người xấu vía, ác đức thì muối vại dưa muối trở nên khắm khú, kể cả họ cho tay vào lấy ra cũng làm cho cả vại trở nên hỏng. Quê nhà, cứ tết về là mẹ lại muối vại dưa cả vàng ruộm, chua chua mằn mặn để nấu canh chua hoặc dầm với tỏi, ớt, gừng, hạt tiêu, nước mắm lại trở thành món ăn đơn giản nhưng lại khó quên. Tôi đi nhiều, xa nhà lâu nhưng trong giấc mơ vẫn mơ về nồi canh chua mẹ nấu. Mà lạ, quê nhà, giữa mùa hè nóng nực mà ai cũng thích được húp bát canh chua nóng sốt. Bố hay bảo, làm bát canh của mẹ lại tỉnh cả người, mát cả bụng.
Tết này, bạn tôi biếu lọ dưa của kiệu muối. Mà năm nào hắn cũng chuẩn bị cho tôi một hũ. Hắn bảo, ăn đi, ăn dần để hồn quê còn mãi, để vấn vương đất nhà cằn khô nhưng đẫm tình người. Tết về quê, đến nhà bạn cũ, vợ bạn cứ bảo chồng, anh giữ bạn lại ăn bát cơm với canh chua cho ấm bụng rồi về. Chợt vui buồn lẫn lộn, vời vợi nhớ bát canh chua của mẹ.
Hà Nội mênh mông người với những đại siêu thị và minimart, gần tết, nhiều cô nhiều bà ào ra siêu thì hộc tốc mua vài hộp kim chi của xứ Triều Tiên, ăn vào xuýt xoa khen ngon tuyệt. Cũng lạ, xứ họ có mỗi của cải và bắp cải muối rồi cho thêm tí ớt vào nữa là thành đặc sản. Họ tài, họ làm thương hiệu Kim chi ra cả toàn cầu. Mấy bà, mấy cô ở thành phố nước mình, cứ tấm tắc khen ngon, nước mắt nước mũi dàn dụi khi vừa ăn kim chi vừa xem phim tình cảm dài tập của Hàn Quốc phát trên ti vi kênh dành cho các bà nội trợ và giúp việc. Chả biết họ chảy mũi vì cay hay vì thương cảm cho thân phận cuộc đời trên phim?!
Tết này, nhà đã vắng đi hũ dưa hành của kiệu, thiếu đĩa dưa cà muối mà thay vào đó là mấy hộp kim chi ngầy ngậy, đỏ áu và mùi vị thì khắm khú dị thường. Cái tủ lạnh đã bắt đầu bốc mùi kim chi khú lên rồi.
Tết về, mênh mang, man mác nỗi nhớ phong vị quê nhà, hương vị tết của dân tộc. Tết về, dơm dớp mùi bia nhập khẩu, rượu tây có mười mấy năm tuổi, đĩa trái cây xuất xứ từ âu mỹ và đĩa kim chi. Tết còn đâu vị quê hương, vị bản địa nơi đất ở.
Các bà, các mẹ hỡi ơi, bên cạnh đầu tư cho con gái nhiều kiến thức, bằng cấp thì cầm tay, chỉ việc cho các con giữ lấy nét xưa của dân tộc. Một hũ dưa cà muối cũng đủ níu kéo hồn cốt con cái trở về với mái nhà đầm ấm.
Các cô, các chị, hãy đừng vì địa vị, làm giàu hay tốn thời gian cho thẩm mỹ viện để làm đẹp mà quên đi cách muối một hũ dưa cà. Nồng đượm của hạnh phúc gia đình, sự đoàn tụ của các con và chồng chỉ có thể ở mâm cơm ngày tết, trong tiết háo hức của bữa cơm tất niên chiều ba mươi.

Có cha bên đời

Hôm qua bố gọi điện, thông báo mấy việc linh tinh liên quan đến đám cưới cu em và cả chuyện chuẩn bị cho cái tết. Một hồi, bố trầm ngâm rồi nói "Rứa mà cũng đã 3 cái tết rồi". Có điều gì đó trong tôi vỡ oà theo những giọt nước mắt. Bố như người bạn lớn của tôi, từ bé đến lớn, bố và tôi lúc nào cũng sinh sống cách nhau một khoảng không gian khá xa nhưng ông luôn là người để tôi trò chuyện.
Ngày đầu đi biển, ông dặn "Lớn rồi, đi ra biển để thấy mình bé nhỏ và vững chãi hơn".

Một mai con lớn khôn

Một mai con lớn khôn
Không ê a đọc chữ
Nhưng con cần học giữ
Đọc cuộc đời qua tim
Qua những ánh mắt nhìn
Qua hình hài con chữ
Qua dáng mẹ tảo tần
Qua bóng cha lặng lẽ
Qua những điều mới mẻ
Của tuổi trẻ con đi
Của những gì có được
Là con đã lớn khôn
Con sẽ học vuông tròn
Để ấm êm yên ả
Con sẽ nhìn biển cả
Để thấy mình nhỏ nhoi
Con sẽ xuyên núi đồi
Để cho mình vững chãi

Định mức khuây khoả (Quantum of Solace): Giới hạn chịu đựng

Xin được lấy tựa để của bộ phim bom tấn về James Bond để đặt tiêu đề cho bài viết này. Cảm xúc của tôi khi đọc xong bài viết này trên báo Tuổi trẻ (http://tuoitre.vn/Giao-duc/585719/day%C2%A0doa%C2%A0tre-mam-non.html#ad-image-0; http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/585764/xem-video-clip-day-doa-tre-mam-non.html)
Quả thực, tôi không dám xem hết đoạn phim do các phóng viên cung cấp. Có cái gì đó rờn rợn kinh khiếp trong cảm xúc của tôi. Tôi tự hỏi, các bảo mẫu trên có phải là người hay không nữa, họ hành động với trẻ em còn thua các con vật tồn tại trên trái đất.
Tôi thử tra google với câu lệnh "bảo hành trẻ em", nó cho kết quả là 1.110.000 (https://www.google.com.vn/#q=%22b%E1%BA%A1o+h%C3%A0nh+tr%E1%BA%BB+em%22). Đúng là nghẹt thở. Tim thắt và quắt ruột.
Còn nhớ vụ bảo mẫu Hồ Ngọc Nhờ chăm trẻ bằng chân, Quản Thị Kim Hoa cho ăn bằng thước, tắm mát kiểu Trần Thị Phụng, chăm trẻ bằng cách nhốt vào thang máy dạng Trần Thị Xuân Nữ, dán băng keo vào mồn như Lê Thị Lê Vy. Cứ mỗi vụ xảy ra là xã hội dậy sóng, Còn bây giờ, hai bảo mẫu ác quỷ là Lê Thị Đông Phương và Nguyễn Lê Thiên Lý. Đáng tiếc, vụ sau lại nghẹt thở hơn vụ trước. Những người phụ nữ, đàn bà đã và đang hoặc sẽ làm mẹ? Họ nghĩ gì khi để cho ác thú trong tâm hồn mình trỗi dậy?
Hỡi các nhà quản lý, các địa phương, hãy làm gì đi chứ? Liệu rằng chúng ta cứ khởi tố mãi được không? Có giọt nước mắt của cha mẹ nào bằng giọt nước mắt uất nghẹn, bất lực khi biết con mình bị bạo hành bởi những hành động ác quỷ hơn loài quỷ của các bảo mẫu trên.
Người ta sẽ bàn đến chuyện trường công, trường tư, có phép hay không phép, có camera hay giám sát từ chính quyền địa phương....?! Tại sao những vụ bạo hành này lại xảy ra đối với con trẻ của những người công nhân tại các khu công nghiệp, các khu sản xuất với mức sống còn đang teo tóp? Chẳng lẽ, con trẻ, là da là thịt, là đồng bào mình, máu đỏ da vàng là vậy mà lại đối xử ác quỷ thế chăng? Hay là người nghèo thì được đối xử như vậy? Nơi chốn nào an toàn và nhiều niềm vui cho con trẻ?
Làm gì đi chứ, hỡi các nhà quản lý! Định mức khuây khoả dành cho các bảo mẫu đến vậy là được rồi. Hay là kết cục có một cái chết bi thương của người mình yêu như trong bộ phim  của James Bond?!
Sự chịu đựng của các bậc cha mẹ đã đến mức tới hạn. Cảm giác một hành động khẩn thiết của các nhà quản lý đang được người dân chờ đợi. Có điều gì đó đang trào ứ lên đến gan óc của các bậc cha mẹ về một giải pháp quản lý hệ thống giữ trẻ.
Lên tiếng và hành động đi hỡi các nhà quản lý. Làm được gì thì cứ làm đi. Khi người ta không thể khóc được nữa là lúc con người sẽ có những hành động đáp trả xứng đáng với hành vi bạo hành.
Đừng để nước ngập đến đầu rồi mới chạy.

Qua những giấc mơ

Đêm qua, trong giấc mơ tôi mơ thấy mình chân trần, bé tí lon ton trên cánh đồng khô đầy gốc rạ sau mùa gặt. Đằng đẳng, cũng đã gần 20 năm xa nơi tuổi thơ và lớn lên. Đi xa, lang bạt kỳ hồ khắp chốn từ núi rừng thăm thẳm Trường Sơn cho đến những vùng biển xa xôi bên Đại Tây Dương nhưng tôi vẫn lặp lại những giấc mơ xưa cũ, bé thơ. Đi xa, chẳng nơi nào níu kéo tôi lại với những giấc mơ, chỉ là những ký ức mênh mang của tuổi trẻ, còn lại, vẫn là da diết nỗi nhớ quê nhà.

Bạn tôi ở Hà Nội, hắn hỏi, ở quê có chi mà mi hay về rứa? Tôi không trả lời được.

Tôi thích cảm giác sớm mai tinh mơ hít đầy lồng ngực hương vị mặn mòi của gió biển, tôi thích nghe tiếng gà gáy giục canh sớm, tôi ao ước được hít căng cánh mũi mùi lúa đến kỳ trổ đòng. Quê nhà, có ai không nhớ mùi sữa thơm nồng bên má chú bê con, có ai không nhớ tiếng ăng ẳng, rung rúc, rù rù của bọn cún con nhảy cẩng lên khi lâu ngày gặp lại người nhà. Tôi thích được ngắm chiếc bánh mặt trời nhô cao từ dưới mặt biển, rực hồng và đầy sức sống. Quê nhà, nhớ bà hàng xóm có món dưa môn mới muối đã mang sang cho hàng xóm một bát làm vui, nhớ vạt khói bếp chiều vương vấn quanh mái hiên nhà. Miền quê xa ngái, thăm thẳm là những nỗi nhớ chầm chậm len vào cuộc đời.

Quê nhà tôi đấy, nhớ dáng mẹ với vạt áo đẫm mồ hôi giữa mùi đông, nhớ tiếng cha thở nặng sau khi gánh khoai sắn về chiều muộn. Mấy năm rồi, mẹ rời xa dương gian tôi vẫn mơ thấy dáng mẹ bên hiên nhà từ thủa tôi còn bé. .

Sống giữa đô thì thành phố mà cứ nôn nao nhớ quê nhà. Quê, không khói bụi mịt mù, không ồn ào còi xe, không tiếng mắng chửi rộn ràng của mấy bà bán hàng chợ cóc. Quê, chẳng ai dè sẻn câu hỏi thăm hay nụ cười thân thiện. Bao lần, giữa vạn người lầm lũi mưu sinh nơi đô thị tôi tìm kiếm một ánh mắt sẽ chia hoặc một nụ cười tươi mới nhưng khó quá.

Giao thông ở Mỹ: Cảnh sát về nhì

Bạn tôi, hắn "bị" định cư ở Mỹ khoảng 15 năm nay rồi, hắn bảo, ở tạm bên ni, khi mô lớn tuổi thì về nước "cho nó lành". Hắn làm phóng viên cho một tờ báo nhỏ, kiếm cũng kha khá, thi thoáng đánh hàng về Việt Nam kiếm tí tiền lời tỷ như áo quần, ví, kính mát, đồng hồ....Hắn nói, hàng xách tay xin, nhưng hầu hết, sản xuất tại Trung Quốc.
Hôm qua hắn online than: "Vừa bị cảnh sát giao thông níu, phạt mấy chục đô, nhưng, thằng bảo hiểm nó vừa thông báo charge thêm phí 15%. Ức không thể cãi được. Việt Nam mà làm thế này thì giao thông ngon hẳn lên cho mà coi". Tôi hiểu hắn, bởi tôi đã 2 lần đến Mỹ. Dù đến và loanh quanh trong khu cảng Los Angeles và Long Beach vài ngày.
Người Mỹ cũng như người nước khác trên thế giới, đôi khi họ nhờn luật. Cảnh sát ở Mỹ được cái là làm việc công minh, cấm có nề quen biết mà xin xỏ. Vi phạm, phạt. Cãi, phạt. Không chịu nộp phạt, phạt nặng hơn. Bạn tôi, có lần hắn đâm đơn kiện lên toà của thành phố LA để đòi 40 đô tiền phạt đậu xe không đúng vạch, hắn lý luận rằng, cái vạch quá nhỏ đối với cái xe của hắn. Hắn lên toà, hắn cãi lấy được, không luật sư, không trợ lý. Hắn bảo, nếu thế thì kẻ cái vạch rộng ra tí. Thế mà toà chấp thuận lý lẽ của hắn. Trả hắn 40 đô, bắt cảnh sát giao thông phải xin lỗi hắn.
Nước Mỹ, ra đường bị cảnh sát giao thông hụ còi và kiểm tra thì phải làm theo, cấm có từ chối mà bị phạt nặng hơn hoặc nguy hiểm đến tính mạng. Bạn có thể chạy xe vượt đèn hoặc quá tốc độ, bạn bị phạt khoảng hơn 200 đô. Bạn OK, coi như rút kinh nghiệm.
Vậy nhưng, sau khi bạn đã bị trừ tiền trên tài khoản, các nhà bảo hiểm mới "trò chuyện" với bạn. Vụ này liên quan đến tiền túi của bạn. Mức phí bảo hiểm của bạn có thể bị tăng lên gấp đôi, thậm chí gấp 3 bởi hồ sơ của bạn đã "bị điểm danh". Nhà bảo hiểm đánh giá vào đạo đức và ý thức tuân thủ luật pháp của bạn.
Ở Mỹ, không có bảo hiểm là không có chi sất. Nhà bảo hiểm có đủ quyền để xử lý túi tiền của bạn. Cảnh sát họ chỉ phạt, không nhắc nhở, không đôi co. Còn lại, nhà bảo hiểm sẽ "chơi" với bạn cho đến ngày bạn chán ngán việc sở hữu chiếc xe hơi.
Mà ở Mỹ, bán cái xe hơi cũ cũng là một câu chuyện hay. Xin hầu chuyện trong thời gian tới về chủ đề này.
Ước chi, nhà bảo hiểm ở Việt Nam mình áp dụng được theo mô hình phạt của Mỹ, giao thông ở Việt Nam chắc đỡ khổ hơn nhiều.

Siêu bão và Lòng tham

Mấy ngày hôm rồi, con dân nước Việt bỗng dáo dác,  ngơ ngác hết cả. Đầu tiên, khi cơn bão số 14 (Haiyan) đang ở tít ngoài Thái Bình Dương thì đã có tin đổ bộ vào khu vực nam bộ. Một cuộc di dân đã rục rịch bắt đầu. Ngày 8/11/2013, dự báo vào Trung Trung bộ và Nam trung bộ, dân làng đang lay lắt với hậu quả của cơn bão trước nay đón thêm tin dữ bỗng nhói lòng, hui hắt giọt nước mắt rơi.
Một ngày sau, dự báo vào Bắc Trung Bộ, đồng bào lại nhốn nháo bởi hậu quả của 2 trận lũ liên tiếp đã đe doạ tính mạng của bà con. Họ lặng lẽ thu dọn tài sản, chằng chéo nhà cửa - mà còn gì nữa đâu mà giữ lại.
Đến 10/11/2013, chính thức bão số 14 đi vào vùng Đông Bắc Bộ, càn quyét Hải Phòng, Quảng Ninh. Bà con thấp thỏm và sẵn sàng đối phó với bão. Ai cũng lo, nhưng lòng người vẫn vững, bao đời nay, đồng bào đã đối mặt với hàng trăm, hàng nghìn cơn bão, bà con trở nên can trường, vững dạ.
Vậy nhưng, khi đối mặt với sự thật cuộc sống, với lòng tham vô đáy của một số người, đồng bào mình lại trở nên uất nghẹn, giọt nước mắt mặn chát như chính cơn sóng biển đục ngầu đang dội xuống cuộc đời.
1. Bố ở quê, sau cơn bão là hoang tàn nhà cửa, vườn tược. Mái tôn che nắng mưa bao đời nay bị cơn bão thổi tung bốc đi hàng chục mét.
Sau bão, bố cặm cụi gom góp để làm lại. Ra cửa hàng bán vật liệu xây dựng, sau khi nghe phát giá bán mấy tấm tôn, xi măng, gạch ngói, bố gọi cho tôi "Thôi con ạ, ra Giêng rồi làm, chừ đắt lắm, giá gấp 5 gấp 6 so với bình thường. Họ chém ác quá..."
2. Cơn bão 12, bạn tôi đi qua Nghệ An, vì ngập lụt nên không thể di chuyển, bạn phải mua gói mì tôm với giá 50.000 đồng/gói. Bạn buồn, bạn nghẹn ngào với giọt nước mắt đắng chát. May thay, đồng bào địa phương trong cơn khốn khó đã không bỏ nhau, họ đùm bọc và yêu thương. Tối đó, bạn gọi "Ở với bà con một đêm mà sướng hơn tiên mi ơi"
3. Sáng chủ nhật, ngày 10/11/2013, vợ tôi đi chợ, khi đi về, mang theo vẻ mặt hậm hực và bực tức. Vợ nói, đúng là dân buôn bán, ngày mưa bão là chém giá lấy được. Người đi mua cũng tranh nhau mua. Bình thường chê ỏng eo chừ lại lao vào dành nhau mua. Rõ khổ.
Lòng tham của con người sẽ được bộc phát trong cơn hoạn nạn.

Bác về rồi

Bạn tôi, người con của Lệ Thuỷ, nhà bạn gần nhà Bác Giáp, sáng sớm tinh mơ đã gọi điện nức nở "Bác về quê rồi mi ơi...". Quê tôi, già trẻ lớn bé đều gọi đại tướng là Bác Giáp.
Gần một thế kỷ Bác đi biền biệt, rời quê để lại cảnh đơn sơ của mảnh đất hương hoả do cha ông xưa để lại. Người đi, dòng Kiến Giang cứ lặng buồn quanh quẩn làng quê. Quê nhà, chỉ mong được Bác về. Bác đã về, về với bà con, với dân quê mộc mạc. Bác về, như hơi ấm bếp than hồng trong kỳ giá rét.
Đằng đẳng cả đời của Bác đã ra đi để giành vinh quang cho Tổ quốc, giữ lấy tự hào cho Đất nước. Nay Bác về, Bác về với quê hương, nơi chôn nhau cắt rốn, nơi Bác đã lớn lên trong nỗi cay cực của đồng bào bị xâm lăng. Bác về rồi, quê tôi ấm áp lạ kỳ. Dù Bác về với vong linh của người thiên cổ nhưng bà con ở quê vẫn mong ngóng Bác về. Bác về, dân quê không ai gọi Bác là đại tướng, chỉ thân tình với Bác và chúng con. Người quê đã bao năm chờ đón Bác, mong ngóng đến nghẹn ngào. Bác về, về với quê nhà, bà con vỡ oà nức nở. Bao năm biền biệt xa quê, Bác về lại với rặng phi lao, tiếng rì rào vỗ về bờ cõi.
Ngày xưa, mệ nội tôi vẫn gọi ông là Bác Giáp, mệ tôi mất lúc103 tuổi, dù đã già nhưng mệ vẫn mong một ngày được gặp Bác. Mệ đi, thăm thẳm trong tôi là lời kể của mệ về một người chỉ huy vì chiến sỹ, vì đồng bào. Ông nội tôi theo du kích, trước ngày bị giặc Pháp bắn, ông vẫn tự hào là đội quân của chỉ huy Giáp.

Thuật ngữ Government shutdown: Đóng cửa Chính phủ

Thực chất của thuật ngữ này có thể hiểu là một số hoạt động công ích của chính phủ B. Obama sẽ ngừng hoạt động. Chính phủ không có tiền để duy trì công việc đối với các hoạt động như công viên công cộng, cấp thị thực, dịch vụ tàu điện ngầm, buýt, kê khai thuế, chính sách an sinh xã hội, một phần của cảnh sát, quân đội.
Mấu chốt của sự kiện này là việc Thượng viện Mỹ không chịu ký chấp thuận đề xuất của Chính phủ/Hạ viện đối với ngân sách hoạt động năm 2014. Sâu xa, chính là sự uýnh nhau giữa hai đảng Dân chủ và Cộng hoà.
Khi B. Obama lên nắm quyền tổng thống nhiệm kỳ thứ hai, lão đã áp dụng đạo luật chăm sóc sức khoẻ mới. Cụ thể là người dân Mỹ ai cũng phải có bảo hiểm sức khoẻ. Một phần ngân sách được chi cho chính sách chăm sóc sức khoẻ của dân Mỹ. Bên cạnh đó, còn có đạo luật chăm sóc y tế mới. Để có tiền chi, Chính phủ gào với lưỡng viện về việc tăng thuế và đánh thuế thu nhập của người giàu - những người có thu nhập từ 1.000.000 USD/năm.
Khi đụng đến túi tiền của người giàu, việc đầu tiên là họ kêu la thảm lắm. Tiếng thảm của họ thấu đến mấy lão đại cử tri của Thượng viện, mà cái thượng viện này do đảng Dân chủ nằm quyền biểu quyết. Mấy lão Thượng viện không chịu chi ngân sách, chính phủ của B. Obama không có tiền tiêu nên tạm ngừng hoạt động.
Âu cũng là hậu quả của tiền bạc. Chỉ tổ khổ người dân, đặc biệt là dân nghèo, ngơ ngác hết cả lên. Giá dầu rớt thảm, tỷ giá USD down loạn xạ, giá vàng nhảy tưng tưng rồi cắm đầu lao dốc. Mấy con tiền, vàng, dầu, kim loại quý,... tan tác xác vơ như quả bơ thối.
Dân buôn xèng ở Việt Nam mình giữa trưa bổng thốt lên "Thôi, bỏ mẹ, chết cha tôi rồi".

Chuyện nước Mỹ: Taper - thuật ngữ kinh tế mới

Một thời, truyền thông Việt đã phải đi giải thích thuật ngữ "Điểm phần trăm" khi FED công bố các mức lãi suất cho đồng bạc xanh của họ. Chuyện nước Mỹ, chính phủ của tổng thống không phải là người chủ thực sự của đồng USD là chuyện đương nhiên như cô tiên giữa ban ngày. FED mới là ông chủ của việc in tiền và phát hành, chính phủ là con nợ lớn nhất của FED. Chuyện FED "nghĩ - ra - cách - làm - ra - tiền" cũng là chuyện hay với bao thuật ngữ kinh tế mới.
Cái chuyện FED lâu lâu đẻ ra một khái niệm mới và trở thành học thuyết cũng kỳ lạ, tỷ như chuyện của các QE - Nới lỏng định lượng.
Trước đây, câu chuyện về Vách đã tài khoá đã rùm beng lên. Rồi nay đến chuyện "Đóng cửa chính phủ". Oái oăm thay, cả một chính phủ lại phục thuộc vào ngân sách do quốc hội phê duyệt mới hoạt động được. Đóng cửa ở đây không phải là đóng theo nghĩa đen của từ này. Đóng cửa và chỉ một số dịch vụ công do chính phủ quản lý là không được cung cấp. Người dân tha hồ kêu than và kiểu chi cũng có biểu tình ... trong khuôn khổ.
Mấy ngày nay, google được một trận đổ dồn khi lệnh tìm kiếm khái niệm từ Taper được phát ngôn bởi lão Ben Bernaker râu bạc và lắm trịch thượng. Thi thoảng trong các bài phát biểu lão lại dùng từ taper, taper, làm cho mấy đứa phóng viên cứ mắt tròn mắt dẹt. Có người ở Việt Nam nó lại vanh vánh cái từ này nhưng thiệt sự là nỏ - có - hiểu - chi - mô - răng - rứa - chi cả.
Vậy taper là cái chi chi?
1. Từ điển wikipedia tiếng anh có một phần nghĩa của từ này là "Vay tiền" và một nghĩa tương đương với "thời kỳ quá độ" (a period of rest before competition) mà các cụ ở ta hay nói.
2. Với FED, Taper có nghĩa khác, nghĩa mà Ben Bernaker muốn diễn tả là:
Các gói QE  đã được tung ra làm cho mức lãi của USD chạm về 0% nhưng nền kinh tế vẫn chưa sáng sủa lắm, thất nghiệp còn cao. Khi đó, FED chơi bài QE bằng cách mua lại trái phiếu, chứng khoán thế chấp dài hạn với số lượng tiền là 85 tỷ USD/tháng.
Rồi một ngày đẹp trời, lão Ben bảo, bơm xèng ra ít tí đi, thế là bộ sậu của lão bảo, chừ đang là 85 tỷ đô thì rút xuống còn 75 tỷ USD, bằng mấy điểm phần trăm nhằm kích thích tăng trưởng ổn định. Thế là lão nói "Good, taper!".
Taper- có nghĩa là số lượng tiền được bơm ra ít đi so với gói QE đang hiện hữu. Taper - chỉ là một hành động trong một giai đoạn ngắn hạn. Ví dụ: Lượng tiền qua OMO đang là 100.000 tỷ đồng, tuần này, thống đốc chỉ đạo chỉ bơm 70.000 tỷ. Phần lệch 30.000 tỷ là taper gap.

Thuật ngữ mới mà quen: Ý định thư - Letter of Intent - LOI

Ý định thư - Letter of Intent (LOI) thông thường được dùng trên thị trường Hoa Kỳ, Canada, Anh, Đức. Đặc biệt là thị trường Bắc Mỹ thường hay sử dụng loại văn bản này.
Ở Việt Nam thì khác, khái niệm ý định thư hầu như không có trên giao dịch của thị trường. Phần lớn là thư chào hàng rồi đến là biên bản thoả thuận hoặc hợp đồng hợp tác.
LOI - đó là một văn bản trong đó người ký tên trên LOI đề xuất một giao dịch với người nhận LOI này. Người ký và nhận LOI có thể là bên bán hoặc bên mua. Trong mỗi tình huống LOI lại có ý nghĩa khác nhau hoàn toàn. Thông thường thị trường Hoa Kỳ dùng LOI khi thực hiện mua bán doanh nghiệp, tài sản của tổ chức.
LOI có nội dung là một tóm tắt cơ bản các điều khoản của hợp đồng ký kết sau này. LOI nêu rõ nội dung ý định, giá, các điều khoản ràng buộc mà người ký LOI muốn áp đặt với người nhận LOI. Bên cạnh đó, LOI cũng có thể là bản phác hoạ, nêu được lợi ích trong tương lại mà người ký LOI vẽ nên để người nhận LOI biết và chấp thuận nó. Những lợi ích này có thể là những kỳ vọng của hai bên hoặc bên ký LOI đang mong muốn tham gia vào một vấn đề kinh doanh nào đó của người nhận LOI.
Về cơ bản, LOI không phải là một văn bản có tính pháp lý mà đó chỉ là văn bản giới thiệu ý định của người ký gửi đến người nhận và mong muốn được người nhận chấp thuận. LOI chỉ có tính pháp lý khi một hợp đồng được ký và có dẫn chiếu những nội dung đã thoả thuận trên LOI.
Tuy không là một văn bản có hiệu lực pháp lý nhưng những rủi ro thương mại vẫn có thể xảy ra. Nó tương tự như những Biên bản thoả thuận hay là các hợp đồng hợp tác ở Việt Nam. Cứ nghĩ là vô thưởng vô phạt nhưng khi tiến hành hợp đồng, các văn bản này là cái cớ để hai bên/ các bên chơi nhau.
Ở Hoa Kỹ, LOI hay dùng để mua bán, thâu tóm cổ phiếu của doanh nghiệp. Tỷ như thương vụ Dell, Microsoft - Nokia, Google - Motorola. Hoặc đang có vụ ở Canada giữa RIM Blackberry và Fairfax Holdings

Tội đồ OTT - Over The Top

http://vneconomy.vn/20130826060255300P0C16/cuoc-3g-co-the-tang-vi-toi-do-ott.htm
http://baodautu.vn/news/vn/doanh-nghiep/dich-vu-ott-dap-v%E1%BB%A1-noi-com-nha-mang.html
http://mic.gov.vn/tintucsukien/tintonghop/Trang/D%E1%BB%8Bchv%E1%BB%A5OTTdoanhnghi%E1%BB%87pb%E1%BA%AFttayhayc%E1%BA%A1nhtranh.aspx

Các nhà mạng của Việt Nam mình đã qua thời canh tranh nhau bằng giá cước, số lượng thuê bao, băng thông khủng mà bỏ quên mất các dịch vụ tiện ích cho người tiêu dùng.
Hầu hết điện thoại di động hiện nay đều là smartphone, các chứng năng kết nối mạng internet là điều hiển nhiên có và các dịch vụ đi kèm thường được các nhà sản xuất "tặng" luôn cho khách hàng mua điện thoại. Một khi, các nhà mạng bị cướp mất miếng cơm ngon thị họ lại gào lên nhưng đang chết đến nơi rồi mà quên đi mình cần phải sáng tạo, cung cấp phần mền cho điện thoại để người tiêu dùng có thể sử dụng dịch vụ của nhà mạng cung cấp.

"Mẹ là vốn liếng yêu thương cho cuộc đời"

Mẹ mất đúng ngày trăng tròn vào ngày chớm đầu thu, nắng vẫn hanh hao và gió vẫn ấm nồng. Đã hai năm nay, cứ mỗi độ trăng tròn, tôi cứ giá như..., nếu mà....
Tôi ở xa mẹ hồi mời 16 tuổi, một mình sách vở theo học bởi mẹ muốn tôi học để đi ra ngoài. Hồi ở một mình, cứ có việc gì liên quan đến bếp núc là gọi điện hỏi mẹ. Có những món ăn, hỏi cách nấu nhiều lần quá mẹ lại chép cách nấu vào tờ giấy học trò, chờ cuối tuần tôi về rồi mang đi. Mẹ dạy tôi cách trồng bầu, bí, đậu, rau xanh. Mùa nào rau ấy, vườn nhà mẹ lúc nào cũng xanh mướt. Mẹ mất, tôi tự mày mò cũng có thể nấu được món cá kho, vẫn ngon, thơm và đậm đà vị quê nhà nhưng cảm thấy thiếu thiếu vị gì đó, rất khó gọi tên.
Hôm qua, gặp ông bạn hồi đại học, hắn dân Nghệ, ngồi một lúc, hắn bảo "Ăn uống cứ nhạt toẹt, cái vị mẹ tao nấu nó ấm nồng hơn, vợ nấu cũng được nhưng nó cứ .. thiếu thiếu vị của cuộc đời". Nói rồi, ngẫm lại, hắn nói đúng. Có đứa con trai nào mà không nhớ về món ăn mẹ nấu đâu, dù trang trí không bắt mắt hay nấu nướng cầu kỳ nhưng hương vị mẹ nấu thấm đượm tình yêu thương, che chở. Đàn ông, có lẽ, càng già đi, lại càng nhớ mẹ, nhớ những hoài niệm xưa cũ.  Nhớ mẹ, là nhớ những ký ức tuổi thơ, nhớ dáng lưng đẫm mồ hôi của mẹ, nhớ lọn tóc điểm sương được búi cao loà xoà dính bết lên trán bởi giọt mồ hôi chát mặn. Già đi, người đàn ông càng rất khó quan tâm đến kỷ niệm trước mắt mà chỉ chiêm nghiệm với những ký ức và hoài niệm xa ngái.
Hai năm rồi, mới đó mà mẹ đã về với đất, trở thành người thiên cổ, để lại cho tôi những hoài niệm yêu thương. Buồn vui với cuộc đời rồi sẽ vơi đi, có chăng, mùi mồ hôi ướt đẫm trên lưng áo của mẹ trong ngày đông giá vẫn phảng phất bên tôi.
Tôi càng già đi, càng cảm thấy mẹ là bến đời neo đậu, là nơi trở về cho những chuỗi ngày lang bạt xứ người. Về bên mẹ để thấy mình lớn lên, để học chắt chiu yêu thương và che chở.

Facebook có gì hay mà nôn nao đến thế?

Có nhiều người hỏi tôi một câu hỏi đơn giản: Ông có facebook không? Câu trả lời của tôi là: Tôi quá tuổi để mò lên đó. Họ hỏi lại: Ông làm một cái đi. Tôi trả lời: Tự dưng mắc vô một cái để rồi mình vướng với nó.

Tôi thích công nghệ, đặc biệt là các phần mềm và hệ điều hành liên quan đến mạng. Mạng đối với tôi như là một công cụ cho cuộc sống. Tôi thích Microsoft bởi đó là công cụ để làm việc, tôi yêu Blackberry bởi đó là một hệ điều hành tương thích với tôi. Tôi không mến Android bởi nó là cái chợ. Tôi đã từng xài iOS trên cái iPhone đời đầu và nhận ra rằng, nó chỉ là cái tôi của sở thích. Tôi thoả mãn với Google bởi nó có thể cho tôi công cụ để kết nối với những niềm yêu thích của tôi.

Tôi vẫn tự hỏi, Facebook (FB) là gì mà con người ta vướng vào nó. Tự nghĩ, đó cũng chỉ là một mạng xã hội, đã là xã hội thì nó có cái quy luật của xã hội. Xã hội, là tập hợp của con người đủ các sắc tộc, tôn giáo, văn hoá, lối sống, tính cách, trào lưu và … tâm lý đám đông.

Tôi biết FB, tôi thấy nó có lợi cho một vài mục đích đơn giản trong cuộc sống, nó trở nên là một công cụ giao tiếp và tiếp xúc với xã hội ảo dựa trên một tâm lý đơn giản của con người: Thích trò chuyện và biết chuyện khác ngoài con người của mình.

Tôi đã từng chứng kiến bạn bè và đồng nghiệp của tôi xài FB, họ đang làm những gì:

1.      Status:

Một dòng status ngắn ngủi cũng đủ để chia sẻ cùng mọi người về tâm lý, trạng thái, cảm xúc của mình. Yêu, ghé, giận, thương cũng chỉ trên một dùng ngắn này. Thói tò mò và hóng chuyện được khai thác tối đa qua status này.

Con người ta, khi ít giao tiếp trực tiếp thì lại thích cái gì đó rất ảo, rất cảm xúc tức thì. Tỷ như, một status đơn giản “Ước gì được xoã cùng người ấy….”. Đó là cảm xúc đủ để gây tò mò cho người khác bởi nội hàm và ngoại diên của câu nói được bộ lộ rõ rệt tâm lý của người đăng tin. Người đọc, chắc chắn sẻ tò mò bởi tâm lý bà 8, dưa lê đã ăn sâu vào tiềm thức. Âu – Á – Mỹ - Phi hay một châu lục nào đó thì cũng rơi vào trạng thái tò mò.

Một status thường xuất hiện là trạng thái thở than: Một người vợ giận chồng và viết lên FB rằng “Đồ chồng mắc dịch” hay một đôi yêu nhau giận hờn lại viết rằng “Thôi mình chia tay…” hoặc một nhân viên viết về người quản lý của mình “Sao nó giao mình nhiều việc thế?”. Những trạng thái thở than có thể giết chết cảm xúc và tinh thần của bạn ngay khi bạn vừa enter.

2.      Nút Like vô bổ:

Trên FB, bạn nhấn nút Like, nó tương tự như câu nói cảm ơn sáo rỗng ngoài đời khi bạn không cảm xúc. Bạn Like bởi vì bạn thích một câu nói hay một trạng thái nào đó, dù bạn không cảm nhận được khổ chủ có cần Like hay không.

Bạn Like, bởi bạn tin rằng, một ngày nào đó, mình viết điều gì đó mà không có ai Like thì bạn cảm thấy cô đơn, lạc lỏng trong thế giới ảo của FB. Còn ai chú ý, quan tâm đến bạn? Đây là câu hỏi thường trực trong ý nghĩ bạn. Tương tự như, bạn nói một câu với người thân của mình “Ôi, buồn quá, chán lắm cơ…” nhưng người thân không thèm đáp lại cảm xúc của bạn. Buồn hơn con chuồn đậu rồi bay, nhỉ?

3.      Đăng ảnh:

Con người, thói đời lại thích khoe, thích mọi người biết đến mình có gì. Bạn tôi ư? Ảnh món ăn, một phong cảnh, một bộ cánh mới, một nụ cười của bọn trẻ, hoặc một bức ảnh về một sự kiện hay hoàn cảnh nào đó. Họ lên cho lên FB, để làm gì? Trạng thái muốn người khác quan tâm đến việc của mình cũng chẳng khác nào tâm lý hóng chuyện bởi tò mò và đơn giản, khoe một tí.

Tôi thích một vài người bạn và đồng nghiệp, họ đăng ảnh bởi cảm xúc và tài năng của họ. Họ có thể biến bức ảnh của mình bằng tiền, bằng uy tín, bằng sự yêu mến của người khác. Tôi cũng đã từng đăng ảnh trên G+ của tôi với mục đích, tôi muốn lưu lại thông tin tôi biết được. Không cần ai vào, viết bình luận hay +1. Tôi xin miễn bàn bởi cảm xúc của tôi là của chính tôi. Tôi có cần chia sẻ không, có đấy, nhưng với người tôi yêu mến mà thôi.

Bạn đăng một bức ảnh khi bạn không có cảm xúc hay muốn đăng một món ăn bạn đang chuẩn bị chén nó? Đồng nghĩa với khoe hàng, nhỉ?

4.      Check in:

Cái việc này, tỷ như gửi status, người dùng FB luôn cập nhật nơi mà họ đến. Để làm gì, nó như là cảm giác của sự thành công hay tìm kiếm sự khen ngợi của người khác. Bạn leo lên đến đỉnh Everest ư, bạn check in để ai cũng biết rằng, bạn tuyệt vời đến nhường nào.

Check in, một vài người mong như là kỷ niệm đối với một nơi họ đến. Việc check in chỉ là việc bạn thể hiện cái tôi cho cái nơi bạn đặt chân đến. Việc này, đôi lúc là cơ hội cho kẻ xấu biết đến bạn. Ví dụ, bạn ở Sài Gòn, bạn đến Hà Nội làm việc, kẻ xấu tin chắc rằng, lúc chúng đến khoắng nhà bạn, sẽ không có bạn ở nhà.

Bạn đạt được gì khi bạn check in để người khác biết mình đang ở đâu? Bạn đang ở một nơi nào đó, bạn đang trải nghiệm và cảm nhận, bạn muốn chia sẻ. Tốt thôi, giống như status hay like hoặc comment, bạn đang trải nghiệm cảm xúc và bạn muốn người khác tò mò về bạn.

5.      Kết bạn:

Ngoài đời thực, bạn chỉ có vài người bạn mà bạn muốn sẻ chia cảm xúc bởi họ yêu mến và tin tưởng vào bạn. Trên mạng xã hội, bạn có thể kết bạn với một ai đó mà bạn muốn, miễn là họ chấp nhận bạn bằng một cú click. Ngoài đời, để kết bạn với một ai đó, quả thực rất khó khăn và đòi hỏi phải trải nghiệm qua thời gian.

Những người bạn xưa cũ của bạn có thể tìm bạn qua FB, miễn là họ có sự kiên nhẫn tìm kiếm. Bạn với nhau rồi, bạn luôn cảm thấy họ ở bên cạnh, họ có thể cảm nhận được cảm xúc của bạn và bạn cũng thế, bạn like họ, bạn comment với cảm xúc của họ.

Trên FB, bạn có thể nói lại những kỷ niệm ngày xưa. Những cảm xúc ngày xưa mà bạn kể lại trong hiện tại có sức hút ghê gớm đối với người bạn ngày xưa của bạn. Mạng ảo, có tạo nên cho bạn kỷ niệm không?

FB, bạn có thể đăng bức ảnh bạn đang cà phê một mình, bạn đang cần có người tâm giao, nhưng FB, không thể cho bạn một ánh mắt, một nụ cười, hay một cái bắt tay ấm áp. Tôi thích cà phê, tôi thích tụ tập bởi tôi thích nghe những lời đầy chân thật của bạn bè, của đồng nghiệp. Tôi thích được gặp người bạn thân, chỉ để uống tách cà phê nóng ấm trong một chiều đông lạnh buốt để rồi bắt tay tạm biệt với bàn tay ấm nồng. FB làm được chăng?

Bạn thích mối quan hệ ảo trên FB thì thế giới thật và cuộc sống thường ngày của bạn càng ít đi. Bạn có thể khoe một chiếc bánh nướng bạn vừa làm xong nhưng bạn ảo không cảm nhận được giọt mồ hôi trên trán bạn khi bạn nướng bánh. Bạn không cảm nhận được sự chân thật trong lời khen khi họ nhâm nhi miếng bánh bạn mời.

FB có thể kết nối bạn với những người ở xa, nhưng những người quanh bạn, họ có thật sự gần bạn hay họ cũng đang loay hoay tìm kiếm người bạn ở một chân trời xa lắc lơ và xưa cũ. Đừng để người xưa buồn khi có ai đó nhắc lại câu nói “nghĩa tử là nghĩa tận”. Phải chăng, cứ lên FB, rồi khi ai đó ra đi, bạn bè họ viết một status lên FB rằng “XYZ đã đi xa…”. Có ai cảm nhận được giọng nức nở hay giọt nước mắt mặn chát của người báo cho bạn biết.

Tóc xanh ngày đó nay còn đâu

Tôi vẫn nhớ như ám ảnh hương vị hoa bưởi và bồ kết trong đám tóc đen của mẹ ngày nào. Thủa nhỏ, mẹ hay gội đầu bằng bồ kết, lá sả và hoa bưởi. Mỗi lần mẹ gội đầu, nhìn mẹ xoả tóc trong nắng mại là cả một hình ảnh nhẹ nhàng và ám ảnh suốt cuộc đời tôi. Có mẹ, là có cả ngạt ngào hương bưởi, có cả suối tóc mềm óng ả. Sau này, mẹ già, tóc điểm sương bạc trắng, thi thoảng, mẹ vẫn gội đầu bằng bồ kết. Nhà có cây bưởi vẫn ra hoa trắng muốt, mẹ cặm cụi phơi khô và đem cất để gội đầu. Mẹ bảo, gội đầu hoa bưởi cảm thấy đầu nhẹ nhàng, êm dịu hơn thứ dầu gội bán ngoài hàng.
Lớn lên, tôi lấy vợ. Ngày còn yêu thì còn được ngắm mái tóc dài, lấy về rồi thì chỉ còn được ngắm mái đầu cụt lủn tóc ngắn củn. Tôi khá bình đẳng và không bình luận, nhưng, ám ảnh trong tôi có cái gì đó mất đi không thể tìm lại được. Rồi một ngày, mái tóc vợ trở nên tóc nâu. Trước nghe cô ca sỹ Mỹ Tâm hát bài Hoạ mi tóc nâu vẫn không thể tưởng tượng được là cô gái có mái tóc nâu thế nào. Vậy nhưng, từ ngày vợ chuyển thành tóc nâu, ấy là ngày tôi chợt hiểu, những ánh tóc đen huyền ngày xưa đã không còn cơ hội về lại.
Ra đường, hầu như và phần lớn phụ nữ đều nhuộm tóc. Có người bảo, nhuốn vàng nắng, nâu đỏ, ... để trông trẻ trung, quyến rũ, xinh xắn. Hoặc tỉ như, thay đổi mái tóc để thay đổi cuộc đời. Tìm đâu ra mái tóc nhung huyền như trong những câu ca mẹ ru hay những chuyện cổ tích xưa cũ. Hình như, mái tóc của phụ nữ hiện đại nó gắn liền với mùi hoá chất làm tóc, với túi tiền mà họ có?
Mới đó, giờ đã sắp thành lão 40 tuổi. Vẫn mơ màng nhớ về những điều xưa cũ, vẫn miên man với những giấc mơ về mẹ để rồi thức giấc với những giọt nước mắt nhớ mẹ. Mẹ đi rồi, về với miền nắng gió hun hút cát trắng, mẹ để lại cho tôi những hoài niệm tuổi thơ, vẫn mái tóc xanh ngày nào của mẹ khi mẹ hong tóc khô bên thềm nhà trong nắng hiếm ban mai một ngày cuối đông.
Mái tóc đen dài, tựa như cổ tích, đã dần biến mất trong một xã hội hiện đại. Tôi thử lục lọi trí nhớ và những mối quen biết của mình để xem có cô, có bà, có mẹ nào tóc còn giữ lại nét đen dài và óng mượt như những ngày xưa của mẹ. Hết rồi, khó tìm quá.
Mái tóc, suy cho cùng, chẳng làm nên một tâm hồn và cốt cách của con người nhưng cái thằng tôi vẫn cứ đi tìm những gì ngày xưa còn sót lại, phải là đen huyền, dài, óng ả như suối chảy qua vai. Còn đâu. Chợt miên man, ngẩn người khi thấy đã mất đi điều gì đó đã ăn sâu trong tâm trí. Với tôi, mẹ cho tôi cả cuộc đời.

Tóc xanh mẹ đã xa rồi

Vương trôi giọt nắng, níu mành sương rơi

Marketing kiểu Arsenal: Hình ảnh đại diện cho một quốc gia

Sau sự kiện của Nick đến Việt Nam để trò chuyện về sự nỗ lực và niềm tin vào cuộc sống đã mang đến cho giới trẻ sự tò mò về một con người rất đặc biệt. Cả tháng nay, việc Arsenal đến Việt Nam đã khuấy động sự háo hức và tưng bừng đối với người Việt Nam. Arsenal đến, mang theo cái tươi mới cho một nền bóng đá đang vất vưởng tìm lối đi. Arsenal đến, mang đến sự hồ hởi cho giới trẻ. Họ chưa đến, cái ung nhọt về quản lý tài sản công và lợi ích của cộng đồng giữa đơn vị tổ chức và Ban Quản lý sân Mỹ Đình mới bung bét hết cả, đến nỗi, Phó Thủ tưởng chính phủ phải yêu cầu giải quyết để đảm bảo hình ảnh về Việt Nam trong con mắt truyền thông người nước ngoài.
1. Arsenal đến Việt Nam, với họ, cũng chỉ là cuộc chơi có tình toán đến kinh tế. Không trách ông HLV A. Wenger đã mang đến đội hình không toàn sao vì ông đã từng là một Giáo sư kinh tế. Cuộc chơi của ông cần gắn chặt với lợi ích kinh tế cho CLB và cổ đông của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, họ cần quảng bá hình anh CLB đối với một thị trường đầy tiềm năng như Việt Nam.
Họ đến, chỉ cần thăm Chùa Một Cột và Chùa Trấn Quốc, 2 di sản văn hoá ngàn năm của dân tộc và họ đã làm được điều họ muốn. Tại sao họ chỉ chọn hai nơi đó mà không phải là Văn Miếu, Hồ Gươm, hay một nơi khác...? Phải chăng, họ đã chọn nơi mà hình ảnh của một kiến trúc và văn hoá đã trở thành một hình ảnh đặc trưng của đất nước. Họ đến, họ muốn hình ảnh của họ đến với thế giới thông qua sự kiện họ đặt chân đến Việt Nam, họ chứng mình rằng họ đã đến, đến với một đất nước có nền văn hoá và văn minh hàng ngàn năm. Với người Việt Nam, họ đến những nơi không thể ồn ào được, đó là nơi tĩnh lặng, dưỡng tâm trí cho một cuộc đấu ồn ào sắp diễn ra.
2. Arsenal đến Việt Nam, chắc cũng chỉ có vậy: Tiền và danh tiếng cho CLB. Nhưng, một sự kiện phát sinh và đã thể hiện được chất lượng quan hệ cộng động của HLV Wenger cũng như bộ sậu làm PR, đó là hình ảnh của Running Man. Truyền thông nước ngoài và trong nước sẽ nhanh chóng chộp lấy hình ảnh rất khác biệt này để xây dựng hình ảnh thân thiện, cởi mở, chia sẻ của Arsenal. Ông HLV đã rất tuyệt vời khi mời Running man lên xe bus, chụp hình, tặng lưu niệm và còn mời đến Anh xem Arsenal thi đấu. Hình ảnh một thanh niên bình thường như bao người khác với sự yêu mến Arsenal đã được tưởng thưởng xứng đáng cho sự yêu mến một cách chân thành như của anh. Arsenal biết điều đó và họ sử dụng hình ảnh của anh như là đại diện cho tư tưởng của CLB. Biết chăng, ngày nào đó, running man lại là đại diện thương mại của Arsenal tại Việt Nam.
Một CLB biết bắn thần công khi cần thiết.
3. Nhìn lại hình ảnh của các cầu thủ Arsenal qua các phương tiện truyền thông trong nước, hình ảnh nước Việt còn đọng lại là chiếc nón lá. Chiếc nón là từ bắc đến nam ở đâu cũng có, miền trung lại càng nhiều. Chiếc nón đã gắn liền với hình ảnh nôn thôn Việt Nam, đặc biệt với người phụ nữ Việt Nam.
Hình ảnh những chàng trai đầy thể lực của Arsenal đội chiếc nón lá với niềm vui khác lạ đã mang lại cho Việt Nam cơ hội quảng bá hình ảnh của đất nước.
Thẩn nghĩ, tìm đâu xa những nét khác biệt của dân tộc, những vật dụng hay văn hoá ngàn xưa của dân tộc cũng có thể là hình ảnh cho một đất nước.
4. Vừa rồi, Hà Nội ra luật, hình ảnh của thủ đô là Khuê văn các của Văn Miếu. Sao lại lấy một vật thể kiến trúc nhỏ trong một tổng thể kiến trúc Văn Miếu - Quốc tử giám để làm hình ảnh đại diện cho một thủ đô nhỉ? Một hình ảnh khó có thể dùng để làm truyền thông đối với ngành du lịch và kinh doanh thương mại. Khách du lịch trong và ngoài nước họ đến, họ muốn nghe kể về tư tưởng của một dân tộc chứ chưa chắc họ muốn lắng nghe về thành tích khoa bảng của các cụ tiến sỹ xưa.

Nỗi lo xưa cũ

1. Chị gái thứ hai ở quê gọi điện "...Con là con của chị nhưng là cháu của cậu, cậu xem có nơi mô kiếm cho nó cái việc làm, chừ kiếm việc ở quê khó lắm cậu ơi...". Đứa cháu lớn nhất trong các đứa cháu của tôi đã tốt nghiệp tốt nghiệp đại học. Nó đang đối mặt với thất nghiệp.


Chị cả, gọi điện giọng lo lắng "... Cậu coi tư vấn cho cháu nó thi trường mô thì hợp thời, anh chị nỏ biết trường mô cả, với lại, đại nào cũng là đại học cả, miễn chi là chính quy. Sau ni còn kiếm cái việc câu cơm chứ ở quê, không học là không ổn cậu ơi...". Mấy hôm rồi, mẹ con đi thi vở Vinh, cháu nó làm bài tạm ổn, ước được 6,5 điểm/môn. Cháu đi thi, cả họ nội ngoại đều nơm nớp, lo lắng. Cha mẹ thì ... còn hết hồn.

Chị dâu gọi, bảo "Chị mong cho mấy đứa lớn tê thi đậu hết để thằng cu Bin noi gương, cứ theo chú là .. ổn hết, chú hè".... Một nỗi lo tiềm ẩn.

Đêm qua, gọi cho bố, bố nói mấy hôm nay không ngủ được, cứ lo lo đứa cháu thi cử. Chẳng hiểu sao cứ bồn chồn cả ngày.

Đứa cháu thi ở Vinh, thi xong môn đầu tiên, ra khỏi phòng thi nó gọi ngay cho tôi để thông báo "khoảng được hơn 6 điểm cậu à, trừ hao đi là chắc 6 điểm, giọng nó buồn buồn". Tôi cười, động viên nó và "dụ dỗ" nó thực hiện theo chiến thuật làm bài đã trao đổi với nó. Toán 6 điểm, Lý 6 điểm, Anh 8 điểm: Kiểu chi cũng đỗ đại học. Cháu cười, nụ cười lo lắng, tự dưng tôi thấy mình đang gây áp lực lên nó. Cháu bảo “Ước chi khỏi phải thi, cứ như bên Tây họ mần lại hay”. Quái lạ, đứa teen teen lại biết chuyện thi cử bên tây?!

Sáng nay đi làm, trên đường Trương Định, thấy mấy cô cậu sinh viên tình nguyện cứ chạy xe từ đầu phố đến cuối phố rồi vòng trở lại, tôi hỏi một cậu, cậu trả lời "tụi cháu đứng đây từ 5h sáng chú ạ, đi tuần để xem có trường hợp nào đi thi đại học cần hỗ trợ không thì giúp người ta ngay". Cậu cười, nụ cười tươi mới, tự tin và hãnh diện.

Mấy hôm trước, xem tivi, thấy Bộ đội tăng thiết giáp còn lấy cả thiết giáp lội nước ra để phục vụ thí sinh đi thi đại học ở Thái Nguyên. Đọc báo, thấy Cảnh sát giao thông Hà Nội còn tình nguyện làm xe ôm chở thí sinh đến điểm thi trong khi đang làm nhiệm vụ, ngay cả phòng ở của chiến sỹ cũng thu xếp cho thí sinh ở nhờ không mất phí. Ở Sài Gòn, năm nào cũng vậy, mấy quán cơm thiện nguyện lại nô nức mở hàng để đón thí sinh ăn cơm, nếu có lấy tiền thì cũng chỉ 2-5 ngàn một suất. Còn bữa ăn đô thị nào rẻ hơn chăng? Còn nhiều hành động thiện nguyện trên cả nước để phục vụ cho thời vụ thi cử hàng năm.

Hàng năm, cứ đến tháng 7, nắng cồn cào, gần hai triệu thí sinh đổ về các đô thị tại các khu vực để dự thi. Một kỳ thì đã tồn tại mấy chục năm nay, ít thay đổi về hình thức. Hình như, càng ngày càng áp lực lên thí sinh học trò và cả người thân. Mà phải, thi cử đại học chứ chơi đâu nên một bộ máy khổng lồ phải được vận hành theo thi cử. Cha mẹ, có khoảng gần hai triệu người cha - mẹ đang lo lắng với tương lai của con mình. Nỗi lo thấp thỏm theo nét mặt của con khi ra khỏi phòng thi. Tôi bổng dưng thẩn người nhẩm tính, cứ một người đi thi tiêu tốn hết 500.000 đồng thì 2 triệu thí sinh đi thi sẽ chuyển vào chi tiêu đúng 1.000 tỷ đồng. Ôi chao, có khoản tiêu dùng nào trải rộng cả nước lớn như vậy không? Các nhà lập chính sách kích cầu âm thầm cảm ơn thi đại học.

Thẩn nghĩ, sao đời người cứ cơ cực với các cuộc thi thế nhỉ? Tại sao không thay đổi cách tuyển sinh theo một cách khác?

2. Cái việc thi cử âu cũng là bắt nguồn từ lịch sử của dân tộc Việt Nam. Hơn 2000 năm trước, các cụ gọi là Khoa bảng. Cái thời mà Nho học được đẩy lên làm chân trí tuệ, nhân cách cho con người. Gần một nghìn năm thi cử Nho bảng, triều đình của các triều đại thường tổ chức để chọn người làm quan. Ai đỗ đạt thì cho vào Khoa cử, được làm quan to, hầu hạ vương triều, kiến tạo đất nước. Ngày xưa, thi hương, thi hội, thi đình là những kỳ thi danh giá. Ai đỗ đạt thì rạng danh gia tộc, làng xã.

Lịch sử ghi chép rằng, thời nhà Lý, triều Lý Nhân Thông (ất mão, 1075) đã tổ chức thi Tam trường đầu tiên để chọn người tài. Thủ khoa Lê Văn Thịnh là người đỗ cao nhất, sau này được bổ vào chức Thái sư ở triều đình. Tuy nhiên, vị Thái sư này có một cuộc đời cay nhục mà đến nay, sử sách cũng chưa rõ tường vụ án Lê Văn Thịnh phản nghịch triều đình?!

Về sau, các triều vua Lý cho lập Quốc Tử Giám là nơi đào tạo người làm quan, thờ Khổng Tử và Chu Văn An. Văn Miếu Quốc Tử Giám ghi danh sử sách các vị tiến sỹ qua các thời kỳ trên bia đá.

Học cách làm của người xưa, một thời có mấy vị tiến sỹ hò nhau lập nơi ghi danh các tiến sỹ thời hiện đại. Nỡm ạ, cứ học theo các cụ ngày xưa, khó vạn lần. Các cụ xưa uyên thâm lắm, đừng nhìn thấy cái hiển hiện trước mắt mà bắt chước. Nhầm đấy.

Đến triều vua Khải Đinh (1919) chấm dứt thi khoa bảng. Triều phong kiến dần lụi tàn.

Xưa kia, cụ Ngô Tất Tố đã viết trong tác phẩm Lều Chõng "Ngày nay nghe đến hai từ "lều chõng", có lẽ nhiều người sẽ lấy làm lạ vì những từ ấy từ biệt chúng ta mà đi tới chỗ mất tích đã gần ba chục năm nay. Nhưng mà trước hơn hai chục năm đi ngược trở lên, cho đến hơn một nghìn năm, "lều", "chõng" đã làm chủ vận mệnh của giang sơn cũ kỹ mà người ta tán khoe là "bốn nghìn năm văn hiến". Những ông ngồi trong miếu đường làm rường cột cho nhà nước, những ông ở nơi tuyền thạch, làm khuôn mẫu cho đạo đức phong hóa, đều ở trong đám "lều chõng" mà ra. Lều chõng với nước Việt Nam chẳng khác một đôi tạo vật đã chế tạo đủ các hạng người hữu dụng hay vô dụng. Chính nó đã làm cho nước Việt Nam trở nên một nước có văn hóa. Rồi lại chúng nó đã đưa nước Việt Nam đến chỗ diệt vong. Với chúng, nước Việt Nam trong một thời kỳ rất dài kinh qua nhiều cảnh tượng kỳ quái, khiến cho người ta phải cười, phải khóc, phải rụng rời hồn vía. (Ngô Tất Tố, Thời vụ số 109 ra ngày 10-3-1939)"

3. Cái thời, tài năng của một con người được tính bằng khoa bảng, đỗ đạt qua các kỳ thi đã từng làm nên nét văn nước Việt. Văn học, văn hoá, đời sống tinh thần người Việt dường như có cái gì đó xưa cũ. Kinh thành, đô thị Việt xưa được phát triển lên từ làng, hoặc kẻ chợ. Người đến, người đi cũng từ làng xã mà ra. Đau đáu trong tâm hồn Việt là hình ảnh làng quê với luỹ tre, dòng sông, tiếng gà gáy và khói bếp lam chiều. Khoa bảng rồi vào làm quan nhưng tư tưởng làng, văn hoá làng vẫn giữ lại. Người xưa, trầm tư trước phát triển của đô thị, chợt thấy mất nhiều thứ, buồn man mác buồn vì cái cũ kỹ nay còn đâu.

Người xưa thi, đỗ đạt, ắt hẵn được cắt cử làm quan, người xưa trọng dụng hiền tài lắm. Người nay, cả triệu người đi thi để thoả ước mong của các đấng sinh thành, mấy nhóc đi thi chắc gì đã ước mơ cháy bỏng với một tương lai tươi sáng.

Thi thời nay, để lựa chọn người tài hay để lọc bỏ người học kém? Thi thời nay, là một mớ kiến thức sách vở tích tụ suốt 12 năm miệt mài, cuộc thì nào hướng đến trí tuệ cảm xúc của con người? Cái nhạy cảm, cái tư duy hay cái tươi mới của con người có được đem vào bài thi ư? Sau một cuộc thi đại học, sẽ có khoảng 1,4 triệu người tham gia lao động trực tiếp, còn lại, 600.000 người tiếp tục miệt mài bài vở tại các trường đại học, cao đẳng. Cái sức trẻ của đất nước được nén vào mấy năm học. Mong chăng, với sức vóc của các bạn, những người trẻ đang dần bước vào cuộc đời sẽ đầy hy vọng, tràn trề, mỗi người một nghề và tiếp bước dấn thân để trải nghiệm.

Thi cử, cứ đến tháng 7 hàng năm, nỗi lo xưa cũ lại ùa về. Những vỡ oà hạnh phúc, những giọt nước mắt tiếc nuối, những “nếu mà …” lại xảy ra. Những bước chân nặng nề của bậc sinh thành cùng thì sinh lên đường về lại miền quê xa ngái trong chiều hạ muộn, giông gió sắp về.

Ngày xưa tôi đi thi, bố bảo đúng 1 câu “Thi đậu thì tiếp tục học làm người, không thì đi làm, con tự kiếm sống được.”. Còn mẹ, ngày tiễn tôi lên đường nhập học, mẹ dặn “Chí thú học con nhé, đừng quậy quá làm mẹ mệt”. Tôi nhớ mãi giọt nước mắt lăn dài trên gò má rạm nắng của mẹ, ánh mắt long lanh, tự hào.